السيد الخوئي (مترجم: نجمى / هريسى)

461

البيان في تفسير القرآن (بيان در علوم و مسايل كلى قرآن) (وزارت ارشاد) (فارسى)

آيات قبلى بدين صورت است كه خداوند مىفرمايد : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ما لَكُمْ إِذا قِيلَ لَكُمُ انْفِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ اثَّاقَلْتُمْ إِلَى الْأَرْضِ أَ رَضِيتُمْ بِالْحَياةِ الدُّنْيا مِنَ الْآخِرَةِ فَما مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا فِي الْآخِرَةِ إِلَّا قَلِيلٌ إِلَّا تَنْفِرُوا يُعَذِّبْكُمْ عَذاباً أَلِيماً وَ يَسْتَبْدِلْ قَوْماً غَيْرَكُمْ وَ لا تَضُرُّوهُ شَيْئاً وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ . « 1 » اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ! چه شده است شما را كه وقتى گفته مىشود به سوى جهاد در راه خدا حركت كنيد ، بر زمين سنگينى مىكنيد ( بپانمىخيزيد ) آيا به جاى آخرت به زندگى دنيا راضى شده‌ايد ؟ ! اگر به سوى جنگ حركت نكنيد [ خداوند ] شما را عذاب دردناكى مىكند و به جاى شما مردم ديگرى را خواهد آورد ، شما نمىتوانيد ضررى به دو برسانيد و خداوند بر همه چيز قادر و تواناست . خلاصه مضمون آيه اين است : « كسانى كه به آنان دستور جهاد و حركت به سوى ميدان جنگ داده شده است ولى آنان حاضر به اجراى اين فرمان نشده‌اند ، مستحق عذاب مىباشند . » اين آيه شريفه با در نظر گرفتن اين معنى ، ارتباطى با وجوب جهاد بر تمام مسلمانان پيدا نمىكند تا بگوييم با آيه ديگرى كه وجوب جهاد را از عموم سلب نموده ، نسخ شده است . ( 1 ) - ادعاى يك نسخ ديگر از اين بيان ، بطلان نسخ در آيه ديگرى نيز كه متمّم و مكمّل همين آيه مورد بحث مىباشد ، روشن مىگردد « 2 » و آن آيه اين است : انْفِرُوا خِفافاً وَ ثِقالًا وَ جاهِدُوا بِأَمْوالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ . « 3 » همگى به سوى ميدان جهاد حركت كنيد ، سبك بار و يا سنگين بار و با اموال و جان‌هايتان در راه خدا بجنگيد و اين براى شما بهتر است اگر بدانيد . مىگويند : مفهوم اين آيه يك فرمان عمومى است كه تمام مؤمنين بايد به سمت جنگ و جهاد حركت كنند و با همان آيه وَ ما كانَ الْمُؤْمِنُونَ . . . كه جهاد را از عموم سلب نموده و به گروه معينى

--> ( 1 ) توبه / 38 ، 39 . ( 2 ) اين نظريه را قرطبى در تفسير خود ، 8 / 150 به قائل مجهول ، نسبت داده است ولى طبرسى در مجمع البيان ، 3 / 33 آن را به سدى نسبت داده است . ( 3 ) توبه / 41 .